سیستم مدیریت دود پارکینگ و پلکان
اصول و ضوابط سیستم مدریت دود پارکینگ و پلکان
۱- تعاریف
۱-۱- پارکینگ
پارکینگ به مکانی اطلاق می گردد که به منظور توقف خودرو مورد استفاده قرار می گیرد.
۲-۱- حسگر گاز مونوکسید کربن
دستگاهی که میزان غلظت گاز مونوکسید کربن موجود در هوا را سنجیده و اطلاعات آن را به پانل کنترل مرکزی منتقل می کند.
۳-۱- دریچه اطمینان (Relief damper)
دریچه هایی که به صورت مکانیکی و تحت نیروی مشخص، تنظیم شده و در صورتی که فشار هوای داخل فضا از حد مشخص شده بیشتر شود، با باز کردن دریچه، فشار هوای داخل فضا را متعادل می سازد.
۴-۱- دمپر موتور دار (Motorized damper)
دمپری که مجهز به موتور الکتریکی بوده و تحت فرمان پانل کنترلی می تواند به وضعیت باز یا بسته تغییر حالت داده و عبور جریان هوا را از داخل کانال، کنترل نماید.
۵-۱- دمپر هوا (Air operated damper)
دمپر تایید شده ای که به صورت مکانیکی و در اثر نیروی جریان هوا در یک سمت عمل می کند.
۶-۱- دینامیک سیالات محاسباتی (CFD)
مدل شبیه سازی رایانه ای که در آن با استفاده از روش های عددی به حل معادلات انتقال جرم و حرارت و مطالعه رفتار سیالات پرداخته می شود.
۷-۱- روش طراحی کارا محور (Performance Based Design)
روشی جهت طراحی سامانه های ایمنی که در آن ضمن انجام مطالعات دقیق فاز صفر پروژه، از روش های CFD و محاسباتی برای طراحی سامانه های ایمنی کارآمد استفاده می گردد.
۸-۱- زون دود
منطقه ای مشخص در یک پارکینگ که با استفاده از موانع دود مناسب، از حرکت دود احتمالی تولید شده در آن به مناطق مجاور جلوگیری می شود.
۹-۱- سامانه اعلام حریق
سامانه ای متشکل از دستگاه های کاشف، آژیرها، چراغ های هشدار دهنده و ماژول های مختلف که در صورت بروز حریق، در کمترین زمان ممکن آن را کشف کرده و ضمن آگاه سازی ساکنان و متصرفات از خطر می تواند فعال سازی سامانه های تهویه، اطفاء اتوماتیک، کنترل آسانسور، باز و بسته کردن دمپرهای آتش و دود و عملیاتی از این قبیل را انجام دهد.
۱۰-۱- سامانه تخلیه و کنترل دود و محصولات ناشی از حریق
سامانه ای متشکل از فن های تخلیه هوای تازه، کانال، دریچه، جت فن، دمپر و غیره که به منظور تخلیه و یا کنترل دود و محصولات ناشی از حریق طراحی می شود. سامانه های کنترل دود به شکل های متفاوتی در ساختمان مورد استفاده قرار می گیرند ولی اصول و اهداف اولیه آن ها معمولا یکسان است. اهم این اهداف به شرح ذیل است :
- عاری نگاه داشتن مسیرهای فرار از دود
- کمک نیروهای آتش نشانی با ایجاد یک مسیر بدون دود
- به منظور ایجاد تاخیر و یا جلوگیری از پدیده ی گرگرفتگی یکپارچه و گسترش کامل حریق
- کاهش آسیب ناشی از حریق اجزای سازه در زمان حریق
- کاهش آسیب ناشی از دود، حرارت و گازهای سمی ناشی از حریق
۱۱-۱- سامانه فشار مثبت پلکان (Stairwell pressurization)
سامانه ای که با ایجاد فشار در دهلیز پلکان، از ورود و نفوذ دود به داخل دهلیز پلکان جلوگیری کرده و آن را به مکانی امن و عاری از دود و حرارت جهت فرار افراد و یا دسترسی نیروهای امدادی نگاه می دارد.
۱۲-۱- سامانه تعویض خودکار (Shift switch)
سامانه ای که با دو یا چند فن مرتبط بوده و به منظور جلوگیری از کارکرد بیش از حد و مستهلک شدن یک فن و از کار افتادن فن دیگر در اثر عمل نکردن طولانی مدت، به صورت خودکار و نوبتی، فن ها را راه اندازی می نماید.
۱۳-۱- سوئیچ مخصوص آتش نشانی (Fire brigade switch)
سوئیچ مخصوصی که برای استفاده نیروهای آتش نشانی طراحی و نصب شده و توسط کلیدهای مخصوص عمل کرده و در شرایط اضطراری در صورت صلاحدید آتش نشانان مبنی بر راه اندازی یا توقف یکی از سامانه های ایمنی و آتش نشانی ساختمان، به صورت دستی کنترل می شود.
۱۴-۱- شبکه بارنده خودکار (Sprinkler system)
سامانه ای متشکل از منبع یا منابع تامین آب، پمپ ها، شیرآلات کنترلی و بارنده ها که به منظور تشخیص و کنترل یا اطفاء حریق و یا حفاظت از مسیرهای خروج افراد طراحی می شود.
۱۵-۱- فن تخلیه (Exhaust fan)
فن هایی که به منظور مکش هوا یا گازهای ناشی از حریق از داخل فضا به کار برده می شود. این فن ها باید از نوع مقاوم حریق باشند.
۱۶-۱- فن مقاوم حریق کلاس F۳۰۰
فن تخلیه با جت فن منتقل کننده هوا یا گازهای ناشی از حریق که حداقل به مدت یک ساعت در برابر حرارت ۳۰۰ درجه سانتیگراد، مقاومت داشته و کارایی خود را حفظ کند. این نوع فن ها باید دارای گواهینامه معتبر داخلی یا بین المللی نظیر(UL،Vds و …) باشد.
۱۷-۱- فن هوای جبرانی (Supply fan)
فن هایی که به منظور دمیدن هوای تازه از محیط فاقد آلودگی به داخل فضا به کار برده می شود.
۱۸-۱- هوای جبرانی (هوای تازه)
هوایی که از محیط آزاد به روش مکانیکی جهت جایگزینی با هوای تخلیه شده، وارد محیط پارکینگ می شود.
۲- تذکرات کلی
۲-۱- مندرجات این آیین نامه براساس مبحث سوم مقررات ملی ساختمان ویرایش سال ۱۳۹۵ و همچنین استانداردهای ٧:٢٠٠٦-٧٣٤٦٧NFPA۹۲A:۲۰۰۹ ،NFPA ۹۲:۲۰12 تنظیم شده است.
۲-۲- مطابق با مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، کلیه پارکینگ های بسته در هر ترازی، به منظور خروج دود و محصولات حریق، باید تهویه به نحو مناسب داشته باشند.
۲-۳- پارکینگ های بسته واقع در طبقات همکف و منفی یک، با مساحت ناخالص کمتر از ۳۰۰m2 که از طریق رمپ یا یکی از اضلاع با فضای آزاد در ارتباط هستند، نیازی به تعبیه سامانه تهویه مکانیکی ندارند.
۲-۴- پارکینگ های بسته تا طبقه منفی سه (با عمق کمتر از ۹ متر)، با مساحت کمتر m۵۰۰، سیستم تهویه می تواند صرفاً شامل کانال تخلیه به همراه دو فن معمولی باشد. در صورت استفاده از فن محوری که به طور مستقیم با جریان هوای عبوری در ارتباط است، فن باید دارای نرخ مقاومت در برابر حریق Fo ۳۰۰ باشد.
۲-۴-۱- زیر زمین های اول حتی اگر کاربری غیر پارکینگ داشته باشد، در شمارش طبقات پارکینگ لحاظ می شود.
۲-۵- مطابق مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، ساختمان هایی که حداقل یک کف با عمق بیش از ۹ متر نسبت به پایین ترین تراز تخلیه خروج دارند، ساختمان عمیق محسوب شده و طبقات زیر زمین این ساختمان ها، حتی در صورت داشتن کاربری غیر پارکینگ، باید مجهز به سامانه تهویه مناسب دود باشند.
۲-۶- نقشه های تایید شده از سوی سازمان آتش نشانی باید بدون کوچکترین تغییری در شکل و اندازه گذاری ها، اجرا شوند و در صورت تغییر در حین اجرا، باید با دریافت دستورالعمل جدید، اصلاحات لازم صورت گیرد. در غیر این صورت، تاییدیه نهایی از سوی سازمان صادر نخواهد شد.
۲-۷- کلیه موارد و نکات دستورالعمل ارائه شده مربوط به نقشه ها که از سوی سازمان آتش نشانی صادر می شود، بدون کوچک ترین تغییری باید اعمال گردد.
۲-۸- در صورت الزام سازمان آتش نشانی مشهد، محاسبات CFD (دینامیک سیالات محاسباتی) باید انجام شده و گزارش مستندات آن به این سازمان ارائه گردد.
۲-۹- کلیه پلکان هایی که شرایط پلکان باز را نداشته باشند و فاقد نور و تهویه طبیعی باشند، باید به سامانه فشار مثبت پلکان مجهز شوند.
۳- تهویه هوای پارکینگ ها
۳-۱- نکات عمومی
۳-۱-۱- هدف از راه اندازی سامانه های تهویه پارکینگ مندرج در این آیین نامه، تخلیه و کنترل حرارت، دود و محصولات ناشی از حریق و همچنین تهویه گازهای سمی ناشی از کارکرد موتور خودروها و اگزوز وسایل نقلیه می باشد.
۳-۱-۲- به طور کلی، جهت تخلیه گاز اگزوز خودروها و کاهش غلظت آلاینده های محیط، حداقل ۶ مرتبه تعویض هوا در ساعت برای تمامی طبقات پارکینگ در شرایط عادی و جهت تخلیه دود و محصولات حریق، حداقل ۱۰ مرتبه تعویض هوا در ساعت برای یک طبقه پارکینگ باید در نظر گرفته شود.
۳-۱-۳- سازمان آتش نشانی می تواند با توجه به مطالعات ترافیکی و شرایط تصرف، مقادیر مذکور در بند ۲-۱-۳ را با توجه به هر پروژه تغییر داده و ابلاغ نماید. ۳-۱-۴- جهت صرفه جویی در مصرف انرژی و افزایش ظرفیت تخلیه در شرایط بروز حریقف می توان از فن های دو دور و یا دور متغیر مجهز به اینورتر تایید شده، استفاده نمود.
۳-۱-۵- در پارکینگ هایی که کاربری عمومی دارند (پارکینگ های عمومی، تجاری و اداری)، محاسبات و طراحی باید به گونه ای باشد که در شرایط عادی نیز در صورت افزایش غلظت آلاینده ها، با فرمان حسگر گاز مونوکسید کربن، امکان افزایش ظرفیت تخلیه تا میزان مناسب برای هر طبقه وجود داشته باشد. میانگین غلظت گاز مونوکسید کربن در پارکینگ ها تحت هیچ شرایطی نباید از ppm ۵۰ در مدت زمان ۳۰ دقیقه بیشتر باشد. در پارکینگ های ساختمان های مسکونی، می توان ظرفیت تخلیه در شرایط عادی را براساس استانداردهای دیگر نیز محاسبه نمود.
۳-۱-۶- سامانه تهویه پارکینگ باید با یک سامانه اعلام حریق و یا یک سامانه آشکارساز تولید گاز مونوکسید کربن مناسب، در ارتباط باشد.
۳-۱-۷- در صورت استفاده از روش کارا محور و انجام محاسبات CFD، شرایط حریق نمونه طراحی، باید مطابق جدول ۱ در نظر گرفته
شود.
علاوه بر موارد جدول فوق، در صورتی که داخل فضای پارکینگ به علت وجود انبار یا تجهیزات خاص، بار اشتعال دیگری نیز وجود داشته باشد، باید شرایط حریق ناشی از آن ها در نظر گرفته شود.
۳-۱-۸- طراحی باید به گونه ای باشد که به جز قسمتی که حریق در آن اتفاق افتاده، سایر بخش های ساختمان عاری از دود و آلودگی باشد.
۳-۱-۹- تمهیدات مربوط به تامین هوای جبرانی در کلیه پارکینگ هایی که تخلیه هوا در آن ها صورت می گیرد، باید در نظر گرفته شود. تامین هوای جبرانی باید به روش مکانیکی انجام شود.
۳-۱-۱۰- مقدار هوایی جبرانی باید معادل ۷۵% – ۵۰% هوای تخلیه بوده و فشار پارکینگ، همواره منفی باشد.
۳-۱-۱۱- جهت جلوگیری از گسترش حریق در پارکینگ ها، سرعت متوسط حرکت هوا در هر مقطع از پارکینگ نباید بیشتر از ۲ متر بر ثانیه باشد.
۳-۱-۱۲- کلیه پارکینگ هایی که به سامانه تخلیه و کنترل دود مجهز می شوند، باید به زون های مناسب دود مجزا تقسیم بندی شوند.
۳-۱-۱۳- در صورتی که مساحت هر طبقه از پارکینگ بیش از ۲۰۰۰ متر مربع باشد، هر طبقه باید حداقل به دو قسمت تقریباً مساوی تقسیم شده و به دو راه خروج دسترسی داشته باشد. خروج دوم استثنائاً می تواند آسانسور و یا پله برقی باشد.
۳-۱-۱۴- در صورت نیاز به زون بندی در طبقات، فضای هر طبقه از پارکینگ باید به زون های دود مجزا با مساحت حداکثر ۳۰۰۰ متر مربع تقسیم شده و هر زون باید سامانه تخلیه و تامین هوای تازه جداگانه داشته باشد. سامانه اعلام حریق باید به گونه ای باشد که بتواند وقوع حریق در هر کدام از این زون ها را تشخیص داده و زون آن را اعلام و سامانه کنترل دود را به طور مناسب راه اندازی نماید.
۳-۱-۱۵- نحوه جداسازی زون های دود باید با استفاده از جداکننده های فیزیکی نظیر دیوارها و مصالح مقاوم، پرده بند، موانع دود، درب ریلی و درب کرکره ای انجام گیرد. مصالح به کار رفته باید مقاومت کافی در برابر حریق داشته باشند.
۳-۱-۱۶- کلیه فن های تخلیه هوا و همچنین جت فن ها و تجهیزات جانبی الکتریکی و مکانیکی مرتبط با نصب فن های اصلی تخلیه که ممکن است در معرض حریق و گازهای داغ ناشی از آن قرار بگیرند، باید حداقل یک ساعت در برابر حرارت ۳۰۰ درجه سانتی گراد (کلاس F۳۰۰) مقاومت داشته و دارای گواهینامه فنی معتبر داخلی یا بین المللی باشند. فن های هوای جبرانی می توانند از نوع معمولی انتخاب شوند.
۳-۱-۱۷- در صورتی که از دو فن موازی برای یک کانال استفاده شود (یک فن برای شرایط عادی و یک فن برای شرایط حریق)، به منظور جلوگیری از تخریب و از کار افتادن فن حریق در اثر عدم کارکرد در طولانی مدت، این فن ها باید به سامانه تعویض خودکار (shift switch) مجهز باشند.
۳-۱-۱۸- در صورت استفاده از دو فن موازی برای یک کانال، جهت جلوگیری از مکش یک فن از فن دیگر در شرایط کارکرد تکی، باید در محل اتصال فن به کانال، از دمپر هوا (Air operated) استفاده شود.
۳-۱-۱۹- محل نصب فن ها باید به گونه ای باشد که برای متصرفین، مخاطره آمیز نبوده و قسمت های گردان فن ها باید به حفاظ مناسب مجهز گردند.
۳-۱-۲۰- دهانه کانال های ورودی و خروجی هوا باید حداقل ۳ متر از یکدیگر فاصله داشته و مستقیما روبروی هم نباشند. طراحی باید به گونه ای انجام شود که هوای تخلیه شده، مجددا توسط فن هوای جبرانی به داخل باز نگردد.
۳-۱-۲۱- دهانه کانال های هوای جبرانی باید حداقل ۳ متر از دودکش ها و هواکش های سایر قسمت ها فاصله داشته باشد.
۳-۱-۲۲- دهانه کانال خروج هوای تخلیه باید از دستگاه های هواساز، کولرها و سایر مجراهای تامین هوای فضاهای تحت تصرف انسان، حداقل ۳ متر فاصله داشته و در محل مسیرهای فرار و خروج افراد نباشد.
۳-۱-۲۳- دهانه کانال خروج هوا باید از سطح محل تردد متصرفين (نظیر معابر، حیاط و غیره)، حداقل ۳ متر بالاتر باشد.
۳-۱-۲۴- نقاط خروج هوای تخلیه، باید به گونه ای جانمایی شوند که باعث باز گردش دود داخل ساختمان و یا پخش دود در ساختمان های مجاور نشده، ایجاد مخاطره برای متصرفین فضاهای دیگر نکرده و مسیرهای خروج را مختل ننمایند.
۳-۱-۲۵- کلیه داکت ها، کانال ها، اتصالات، بست ها و آویزهای به کار رفته در سامانه تخلیه هوای پارکینگ باید در مقابل دمای حداقل ۸۰۰ درجه سانتیگراد، مقاومت داشته و ساختار و یکپارچگی خود را حفظ نمایند.
۳-۱-۲۶- در شرایطی که کانال از فضایی با مقاومت مشخصی در برابر حریق عبور می کند، باید با استفاده از تمهیدات مناسب (نظیر پوشش دهی کانال با مصالح مقاوم حریق) حداقل هم اندازه همان فضا، در برابر حریق مقاوم سازی شود.
۳-۱-۲۷- در کلیه قسمت های این آیین نامه، محاسبات ابعاد کانال باید براساس حداکثر سرعت ۱۲ متر بر ثانیه (معادل ۲۴۰۰ فوت بر دقیقه) انجام شود. در نظر گرفتن سرعت های بالاتر از این مقادیر، تنها در شرایط خاص با ارائه محاسبات کامل افت فشار مسیر کانال و دریچه و توان فن انتخابی و اخذ تاییدیه سازمان آتش نشانی، امکان پذیر است.
۳-۱-۲۸- در صورت استفاده از کانال های مشترک بین طبقات، باید با استفاده از دمپر موتوردار مناسب و تایید شده، از سرایت دود و حرارت به قسمت های دیگر جلوگیری شود.
۳-۱-۲۹- کلیه سامانه های تهویه پارکینگ، باید با یک منبع تغذیه ثانویه (برق اضطراری) با ظرفیت مناسب در ارتباط باشد که در شرایط قطع برق اصلی، به صورت خودکار عمل کرده و انرژی سامانه را تامین نماید.
۳-۱-۳۰- تابلو و پانل کنترل سامانه های تهویه پارکینگ باید از فضای اصلی پارکینگ توسط مصالح با مقاومت حداقل یک ساعت مقاوم در برابر حریق، تفکیک شود.
۳-۱-۳۱- برق رسانی به کلیه سامانه های تخلیه و کنترل دود باید بعد از کنتور برق به صورت جداگانه و توسط فیوز مخصوص آتش نشانی صورت پذیرد. کلیه کابل های این سامانه باید به مدت ۲ ساعت مقاوم در برابر دمای ۹۰۰ درجه سانتی گراد باشند. برق رسانی باید به گونه ای باشد که در صورت قطع تمامی فیوزها به جز فیوز مخصوص آتش نشانی تنها در سامانه های ایمنی و آتش نشانی ساختمان جریان الکتریسیته برقرار باشد .
۳-۲- تهویه مکانیکی به روش کانالی
۳-۲-۱- سامانه تهویه مکانیکی باید از سایر سامانه های تاسیساتی ساختمان (به جز سامانه هایی که تهویه معمولی پارکینگ را انجام می دهند)، مستقل بوده و ظرفیت آن به گونه ای باشد که شرایط بند ۲-۱-۳ و ۱۰-۱-۳ را داشته باشد.
۳-۲-۲- سامانه تهویه مکانیکی باید به گونه ای طراحی شود که هر قسمت، حداقل شامل دو فن باشد به گونه ای که در صورت از کار افتادن یکی از فن ها، ظرفیت فن های باقی مانده، از ۵۰% ظرفیت مورد نیاز کمتر نشود. ضمنا، نحوه برق رسانی و راه اندازی این سامانه ها باید به گونه ای باشد که خرابی یا از کار افتادگی یکی از فن ها، روی عملکرد سایر فن ها تاثیر نگذاشته باشد.
۳-۲-۳- نحوه کنترل فن های سامانه تامین هوای جبرانی باید به گونه ای باشد که فشار در هر دو شرایط عادی و شرایط حریق همواره منفی باشد.
۳-۲-۴- اگر فن ها داخل ساختمان ولی خارج از زون تخلیه قرار گرفته باشند، باید توسط اجزای سازه ای دارای مقاومت در برابر حریق معادل همان قسمت، محصور شده و تحت هیچ شرایطی این مقاومت کمتر از یک ساعت نباشد.
۳-۲-۵- فن ها و تجهیزات کنترل مرتبط با آن ها در صورتی که احتمال قرار گرفتن در معرض حریق را قرار داشته باشند، باید دارای کابل کشی حفاظت شده بوده، به گونه ای که تا یک ساعت مقاوم در برابر حریق باشند.
۳-۲-۶- راه اندازی سامانه تهویه پارکینگ در شرایط حریق باید با هر دو شرط ذیل امکان پذیر باشد:
* سامانه کشف و اعلام حریق (در اثر دود، نرخ سریع افزایش حرارت، کاشف چند شرطی، فلوسوئیچ اسپرینکلر و غیره)
* سوئیچ مخصوص آتش نشانی (راه اندازی به صورت دستی)
۳-۲-۷- پس از کشف حریق توسط سامانه اعلام حریق ساختمان، سریعا باید فرمانی جهت تغییر وضعیت تابلوی فرمان سامانه تهویه پارکینگ از وضعیت عادی به وضعیت حریق، صادر شود.
۳-۲-۸- سامانه تهویه پارکینگ باید به گونه ای طراحی شده باشد که بتوان آن را به صورت دستی نیز کنترل نمود و سوئیچ عملکرد دستی آن باید در محلی مناسب قرار گیرد. این سوئیچ باید دارای سه وضعیت خاموش، روشن و اتوماتیک باشد.
۳-۲-۹- باید در طراحی توجه شود که چه در طراحی برای تخلیه آلاینده ها و چه در طراحی برای تخلیه دود ناشی از حریق، هیچ نقطه ی مرده و بدون تهویه ای در کل فضای پارکینگ وجود نداشته باشد.
۳-۲-۱۰- دریچه تزریق هوای تازه باید به گونه ای جانمایی شود که منجر به تخریب لایه دود و گسترش بیشتر دود نشود.
۳-۲-۱۱- طراحی باید به گونه ای باشد که سرعت هوا در مسیرهای فرار و رمپ ها از ۵ متر بر ثانیه بیشتر نشود تا خللی در فرار متصرفان ایجاد نگردد.
۳-۳- تهویه مکانیکی به روش جت فن
۳-۳-۱- سامانه تهویه به روش جت فن همانند سامانه کانالی، دارای فن های اصلی تخلیه یا تزریق هوای تازه بوده و در آن به جای کانال کشی هر طبقه از پارکینگ، از جت فن های سقفی جهت انتقال هوا در تراز افقی هر طبقه از پارکینگ استفاده می شود. این سامانه باید به گونه ای طراحی شود که ظرفیت آن، شرایط بند ۲-۱-۳ و ۱۰- ۱-۳ را داشته باشد.
۳-۳-۲- این سامانه باید از سایر سامانه های تاسیساتی ساختمان (به جز سامانه هایی که تهویه معمولی پارکینگ را انجام می دهند)، مستقل باشد.
۳-۳-۳- سامانه تخلیه اصلی باید به گونه ای طراحی شود که حداقل شامل دو فن باشد به گونه ای که در صورت از کار افتادن یکی از فن های تخلیه، ظرفیت فن های باقی مانده از ۵۰٪ ظرفیت مورد نیاز برای تخلیه پارکینگ کمتر نشود. ضمنا، نحوه برق رسانی و راه اندازی این سامانه ها باید به گونه ای باشد که خرابی یا از کارافتادگی یکی از فن ها، روی سایر فن ها تاثیری نداشته باشد.
۳-۳-۴- پس از کشف حریق توسط سامانه اعلام حریق ساختمان، سریعاً باید فرمانی جهت تغییر وضعیت تابلوی فرمان سامانه تخلیه هوا از وضعیت عادی به وضعیت حریق، صادر شود.
۳-۳-۵- بعد از تغییر وضعیت عادی به وضعیت حریق، باید پس از طی مدت زمان تاخیر مناسب، ابتدا فن های اصلی تخلیه، سپس فن های اصلی هوای جبرانی و سپس، تعداد لازم از جت فن های سقفی که برای هدایت موثر دود به نقاط تخلیه مورد نیاز است، راه اندازی شود. مدت زمان تاخیر باید براساس طراحی مسیرهای خروج افراد محاسبه گردد.
۳-۳-۶- علت در نظر گرفتن مدت زمان تاخیر این است که متصرفین در حین فرار در اثر روشن شدن سامانه و اختلاط دود و هوا، دچار مشکل نشوند. سامانه باید به گونه ای طراحی شده باشد که متصرفین در حال فرار، بدون اینکه تحت تاثیر دود و حرارت ناشی از حریق قرار گیرند، بتوانند مسیر خروج طبقه را طی کنند.
۳-۳-۷- میزان تاخیر زمانی باید به تایید نهاد قانونی مسئول رسیده باشد و به عوامل ذیل بستگی دارد:
- ابعاد و هندسه پارکینگ
- تعداد و محل فن های تخلیه و جت فن ها
- تعداد و نوع متصرفین حاضر در محل
- تعداد و محل خروج های مناسب
۳-۳-۸- هنگام جانمایی نقاط تخلیه اصلی، باید به محل قرارگیری خروج ها و مسیرهای خروج توجه شود. جانمایی باید به گونه ای باشد که خروج ها و مسیرهای خروج را دچار مخاطره نکند.
۳-۳-۹- جانمایی جت فن ها باید به گونه ای باشد که جریان هوای ناشی از آن ها، باعث وارد آمدن فشار دینامیکی بر روی سطح درب پلکان ها و درب لابی ها و ورود و نفوذ دود به داخل دهلیز پلکان، لابی و یا راهروها نگردد. حداکثر نیروی مجاز جهت گشودن درب، ۱۳۳ نیوتن می باشد.
۳-۳-۱۰- باید در طراحی توجه شود که در طراحی برای تخلیه آلاینده ها و همچنین در طراحی برای دود ناشی از حریق، هیچ نقطه ی مرده و بدون تخلیه ای در کل فضای پارکینگ وجود نداشته باشد.
۳-۳-۱۱- طراحی باید به گونه ای باشد که سرعت هوا در مسیرهای فرار و رمپ ها از ۵ متر بر ثانیه بیشتر نشود تا خللی در فرار متصرفان ایجاد نگردد.
۳-۳-۱۲- مقاومت و آشفتگی ایجاد شده در برابر جریان هوا، توسط تیرها، ستون ها و یا سایر موانع فیزیکی، باید در محاسبات و جانمایی جت فن ها لحاظ شود. ۳-۳-۱۳- در محل هایی که سامانه شبکه بارنده خودکار و یا کاشف های اعلام حریق نصب می شود، محل بارنده ها، کاشف ها و جت فن ها باید به گونه ای جانمایی شوند که تاثیر جریان هوای ایجاد شده توسط جت فن ها بر روی الگوی پاشش آب بارنده، کمینه بوده و عملکرد کاشف های اعلام حریق را مختل نکند. فواصل مجاز باید با توجه به مشخصات جت فن، تعیین و رعایت شود.
۳-۳-۱۴- راه اندازی سامانه تهویه پارکینگ در شرایط حریق باید توسط یک یا هر دو شرط ذیل باشد:
- سامانه کشف و اعلام حریق (در اثر دود، نرخ سریع افزایش حرارت، کاشف چند شرطی، فلوسوئیچ اسپرینکلر و …)
- سوئیچ مخصوص آتش نشانی (راه اندازی به صورت دستی)
۳-۳-۱۵- اگر فن ها داخل ساختمان ولی خارج از زون تخلیه قرار گرفته باشند، باید توسط اجزای سازه ای که دارای مقاومت در برابر حريق معادل زون حریق باشند، محصور شده و تحت هیچ شرایطی، این مقاومت کمتر از یک ساعت نباشد.
۴ – تهویه و تخلیه هوای لابی و پیش ورودی پلکان
۴-۱- تمامی پلکان های داخلی و خارجی بنا چنانچه به عنوان خروج استفاده شوند، باید به گونه ای مناسب، دوربندی و دودبندی گردند. دودبند کردن پلکان داخلی یا تامین فضای دوربند با یکی از روش های ذیل مجاز است:
استفاده از پیش ورودی با تهویه طبیعی: در این روش باید حداقل عرض پیش ورودی در مسیر پیمایش ۱۸۰۰ میلی متر باشد. این عرض نباید کمتر از عرض کریدور یا در ورودی منتهی به آن (هر کدام که بیشتر) در نظر گرفته شود. مقاومت حریق در ورودی از پیش ورودی به پلکان، ۲۰ دقیقه و از واحدها به پیش ورودی حداقل یک و نیم ساعت باشد. در ضمن، درها باید دودبند و خود بسته شو یا خودکار بسته شو باشند.
استفاده از بالکن با تهویه طبیعی: در این روش، از بالکن برای ارتباط پلکان داخلی با واحدها استفاده می شود که در این صورتف نصب حفاظ های جان پناه و رعایت ۳ متری دیوار مقاوم حریق تا در ورودی بالکن به پیش ورودی الزامی است. مقاومت حریق در ورودی از پیش ورودی به پلکان، یک ونیم ساعت و از واحدها به پیش ورودی حداقل یک ساعت باشد. در ضمن درها باید دودبند و خود بسته شو یا خودکار بسته شو باشند.
استفاده از پیش ورودی با تهویه مکانیکی: در این روش باید حداقل عرض ورودی ۱۱۰۰ میلیمتر بوده و فاصله در ورودی به پلکان ۲۰ دقیقه و از واحدها به پیش ورودی حداقل یک و نیم ساعت باشد. در ضمن درها باید دودبند و خود بسته شو یا خودکار بسته شو باشند.
۴-۲- سامانه تهویه مکانیکی لابی باید مرتبط با سامانه اعلام حریق بوده و در صورت بروز حریق، شروع به کار نماید. فضای پیش ورودی کلیه طبقات باید در هر طبقه به دریچه تامین هوای تازه مجهز شود. نرخ تزریق هوای تازه باید بر اساس ۶۰ مرتبه تعویض هوا در ساعت و نرخ هوای اگزاست، باید براساس ۹۰ مرتبه تعویض هوا در ساعت (تعویض حجم هوای پیش ورودی) محاسبه گردد. کانال های هوای تازه و هوای اگزاست باید به طور مجزا و در محلی مناسب طراحی شده و با مصالح مقاوم در برابر حریق حفاظت شوند.
۴-۳- دریچه اگزاست باید در فاصله حداکثر ۱۵ سانتی متری از زیر سقف (فاصله از بالای دریچه اندازه گیری می شود) و دریچه هوای تازه باید در فاصله حداکثر ۱۵ سانتی متری از کف (فاصله از زیر دریچه اندازه گیری می شود) نصب گردد. (مطابق تصویر۲)
استفاده از سامانه فشار مثبت
۴-۴- محاسبات
۴-۴-۱- سامانه فشار مثبت پلکان به منظور بالا بردن فشار هوای داخل دهلیز پلکان اجرا شده و هدف از آن ایجاد محیطی امن و عاری از دود به منظور فرار ساکنین می باشد و اجرای آن در ساختمان هایی که طبق دستورالعمل ایمنی معماری نیاز به سامانه فشار مثبت دارند، اجباری است.
۴-۴-۲- محاسبات سامانه فشار مثبت باید بر اساس ایجاد اختلاف فشار مناسب در دهلیز پلکان نسبت به فضای مجاور، انجام شود.
۴-۴-۳- مقدار فشار هوای داخل دهلیز پلکان پس از راه اندازی سامانه فشار مثبت باید به اندازه ای باشد که اجازه نفوذ دود ناشی از حریق را به دهلیز پلکان ندهد. مقدار حداقل اختلاف فشار نسبت به فضای مجاور، در ساختمان های مجهز به شبکه بارنده کامل، ۱۲/۵ پاسکال و در سایر ساختمان ها ۲۵ پاسکال باید باشد.
۴-۴-۴- انتخاب تجهیزات سامانه فشار مثبت شامل فن، الکتروموتور و… باید بر اساس مشخصات فنی سازنده و نمودارهای فشار و دبی و به گونه ای انجام شود که توان ایجاد اختلاف فشار مناسب را دارا باشد.
۴-۴-۵- درب های دهلیز پلکان باید به مکانیزم خود بسته شو مجهز باشد.
۴-۴-۶- محل نصب فن باید در فضای آزاد (ترجیحاً روی بام) باشد.
۴-۴-۷- مقدار فشار هوای داخل باکس پلکان پس از راه اندازی سامانه فشار مثبت باید حداکثر به اندازه ای باشد که نیروی وارد بر درب پلکان، در هیچ کدام از طبقات، از نیروی مجاز بازکردن درب (۱۳۳ نیوتن) بیشتر نشود. مقدار این نیرو به ابعاد درب، فاصله دستگیره تا کناره درب، نیروی لازم جهت غلبه بر جک درب و اختلاف فشار، بستگی دارد.
۴-۴-۸- سامانه فشار مثبت باید در ارتباط با سامانه اعلام حریق بوده و راه اندازی آن باید توسط یک یا هر دو شرط ذیل باشد:
- سامانه کشف و اعلام حریق (در اثر دود، نرخ سریع افزایش حرارت، کاشف چند شرطی، فلوسوئیچ اسپرینکلر و…. )
- سوئیچ مخصوص آتش نشانی (راه اندازی به صورت دستی )
۴-۴-۹- پس از کشف حریق توسط این سامانه، سریعاً فرمانی جهت تغییر وضعیت تابلوی فرمان فن از وضعیت عادی به وضعیت حریق صادر شود.
۴-۴-۱۰- سامانه فشار مثبت در ساختمان های مسکونی با تعداد طبقات مجموعاً بیش از ۱۲ طبقه و یا تعداد واحدهای بیش از ۲۴ واحد و همچنین در ساختمان های غیر مسکونی، باید به صورت داینامیک طراحی شده و در هر لحظه به کمک روش مناسب (سامانه کنترلی مناسب، دریچه های اطمینان، تغییر ظرفیت فن ها و …)، میزان فشار داخل دهلیز پلکان را در محدوده استاندارد حفظ نماید.
۴-۴-۱۱- در خصوص ساختمان های مسکونی با ارتفاع دهلیز پلکان کمتر از ۳۰ متر و تعداد واحدهای حداکثر ۲۴ واحد، می توان به صورت سرانگشتی، مقادیر مندرج در جدول ذیل را در نظر گرفت.
۴-۴-۱۲- در ساختمان های غیر مسکونی با ارتفاع پلکان بیش از ۳۰ متر، محاسبات باید بر اساس شرایط ساختمان، تعداد درب های باز و سایر پارامترهای تاثیر گذار، انجام شده و استفاده از محاسبات سرانگشتی مجاز نیست.
۴-۵- نکات اجرایی
۴-۵-۱- تابلوی کنترل فن فشار مثبت باید در فضای سرپوشیده و محافظت شده، ترجیحاً در کنار پنل حریق نصب شود.
۴-۵-۲- تابلوی کنترل فن فشار مثبت باید دارای کلید ۲ حالته کنترل وضعیت فن به صورت دستی و اتوماتیک باشد.
۴-۵-۳- تابلوی کنترل فن فشار مثبت باید دارای چراغ های نمایشگر وضعیت فن باشد. چراغ سیگنال جریان برق به رنگ سبز، چراغ عملکرد فن در حالت اتوماتیک به رنگ قرمز و چراغ عملکرد فن در حالت دستی به رنگ زرد باید اجرا شود.
۴-۵-۴- در صورت استفاده از تایمر، زمان آن باید روی ۶۰ دقیقه تنظیم شده و از LO مناسب استفاده شود.
۴-۵-۵- وضعیت اتصال فرمان پنل اعلام حریق به تابلوی کنترل فن فشار مثبت باید به نحو مناسب پایش شود.
۴-۵-۶- فن فشار مثبت باید از نوع تایید شده بوده و دارای نشان استاندارد ملی یا استانداردهای معتبر بین المللی باشد.
۴-۵-۷- محل نصب فن ها باید به گونه ای باشد که برای متصرفین مخاطره آمیز نبوده و قسمت های گردنده فن ها باید مجهز به حفاظ مناسب گردد.
۴-۵-۸- سیم و کابل ها، کانوکتورها، رله ها، فیوزها و تایمر سامانه فشار مثبت باید دارای نشان استاندارد ملی یا استانداردهای معتبر بین المللی باشد.
۴-۵-۹- فیوز و کانوکتور سامانه فشار مثبت باید براساس توان ظاهری انتخاب شود.
۴-۵-۱۰- هادی مسیر پنل یا اینترفیس، حتماً باید از نوع کابل بوده و با توجه به جریان مصرفی و طول کابل انتخاب شود.
